Japonia inspiruje, fascynuje i nieustannie ciekawi. Dzięki mandze i anime wyraźnie wyróżnia się na tle innych państw Azji, a jej kultura od lat przyciąga rzesze pasjonatów na całym świecie. Co ukształtowało to państwo? Dlaczego stało się tak istotnym elementem globalnego przemysłu kulturowego i w jaki sposób zdołało wybić się na pozycję lidera? Odpowiedzi na te pytania próbuje udzielić Christopher Harding w książce "Od miecza do mangi".
Autor prowadzi czytelnika przez dzieje Japonii na przestrzeni wieków – od czasów prehistorycznych, przez narodziny i umacnianie się cesarstwa, jego rozkwit, epokę szogunatu oraz erę samurajów i ich stopniowy upadek. Szczególnie dużo miejsca poświęca I poł. XX wiekowi: okresowi japońskich podbojów, imperialistycznym ambicjom rządzących. Pokazuje również czasy powojenne i współczesne, gdy kraj ten przeszedł gwałtowną transformację gospodarczą, stając się jedną z czołowych potęg ekonomicznych świata.
Poznanie historii danego kraju z pewnością pozwala lepiej zrozumieć także jego kulturę. Współczesność jest jedynie wierzchołkiem góry lodowej – każde państwo nosi w sobie ślady wielowiekowego rozwoju. W Japonii widać to szczególnie wyraźnie, bo mimo nowoczesności kraj ten wciąż silnie zakorzeniony jest w tradycyjnych wartościach. Wyspiarskie położenie sprawiło, że przez długie lata Japonia pozostawała odcięta nie tylko od wpływów Zachodu, ale również od sąsiednich państw Azji, co nadało jej historii i kulturze wyjątkowy, odrębny charakter. Wszystkie te zależności autor konsekwentnie pokazuje, łącząc narrację historyczną z refleksją nad współczesną Japonią. Nie bez znaczenia jest tu fakt, że Christopher Harding wykłada historię Azji na Uniwersytecie w Edynburgu i od lat zajmuje się badaniem japońskiej kultury.
Z ciekawością sięgnęłam po tę książkę, nie do końca wiedząc, czego mogę się spodziewać, i muszę przyznać, że po zakończonej lekturze pozostałam z ambiwalentnymi odczuciami. Z jednej strony wiele poruszanych zagadnień okazało się interesujących, a autor zaproponował nowe, momentami odkrywcze spojrzenie na znane wydarzenia — szczególnie w kontekście japońskiego imperializmu. Z drugiej jednak miałam wrażenie, że miejscami narracja pędzi przez historię zbyt szybko. Liczne odłamy buddyzmu zaczynały mi się mieszać w trakcie lektury, a natłok nazwisk i dat sprawiał, że informacje szybko ulatywały z pamięci, czasem już w kolejnym akapicie. Jednocześnie okres powojenny i druga połowa XX wieku, czyli współczesna Japonia, zostały — moim zdaniem — potraktowane zbyt pobieżnie.
Odniosłam wrażenie, że autor, chcąc objąć jedną książką całą historię Japonii, porusza się po niej momentami zbyt szybko. Poszczególne epoki potraktowane są nierównomiernie — jedne opisane bardzo szczegółowo, inne jedynie szkicowo. Być może wynika to z osobistych zainteresowań i sympatii autora wobec wybranych okresów. Niewykluczone także, że jako badacz głęboko zanurzony w historii Japonii nie zawsze bierze pod uwagę perspektywę czytelnika, który nie zna tych dziejów lub posiada jedynie ogólną orientację — przez co część zagadnień może okazać się trudna lub mało czytelna.
Brakowało mi również pogłębionego omówienia drugiej połowy XX wieku — zwłaszcza dynamicznego rozwoju gospodarczego i kulturalnego Japonii. Autor przeskakuje tu między zagadnieniami: na chwilę pojawia się Sony, gdzie indziej krótkie nawiązanie do One Piece, uznanej za niewystarczająco „japońską”, a w innym miejscu lakoniczna wzmianka o filmach Studio Ghibli. Są to jednak jedynie urywki, które nie pozwalają w pełni zrozumieć skali cywilizacyjnego i kulturowego skoku, jaki Japonia musiała wykonać, by znaleźć się w miejscu, w którym jest dziś. Zdecydowanie mocniej wybrzmiewa natomiast warstwa polityczna — autor konsekwentnie podkreśla jej zmienność i niestabilność, widoczną nawet w najnowszej historii kraju.
Od miecza do mangi to tytuł, który może się spodobać — wiele jednak zależy od tego, z jakimi oczekiwaniami się po niego sięga. Dla osób niemających dotąd większej styczności z historią Japonii książka może stanowić ogólny zarys najważniejszych procesów i wydarzeń, choć wymaga przebicia się przez gąszcz nazwisk i dat, szczególnie w rozdziałach poświęconych okresowi szogunatu. Z kolei dla czytelników już zainteresowanych tym krajem i posiadających podstawową wiedzę historyczną będzie to lektura momentami inspirująca — pozwalająca pogłębić wybrane wątki lub spojrzeć na nie z innej perspektywy. Jednocześnie część zagadnień może pozostawić niedosyt, potraktowana zbyt skrótowo i bez należnego rozwinięcia.
- Autor: Harding Christopher
- Tytuł: O miecza do mangi. Opowieść o Japonii
- Tytuł oryginalny: A Short History of Japan
- Tłumaczenie: Dorota Ponikowska
- Wydawnictwo: MandoLiczba stron: 288
- Premiera: 26 listopad 2025
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz
Dziękuję za każdy zostawiony komentarz.